In English
No Nut November is the internet’s yearly vow, and its roots go back to brahmacharya, graham crackers and corn flakes. This is its history, the memes, what science says, and my own take, in Marathi. Read it in English.
३१ ऑक्टोबरला इंटरनेट अगदी नॉर्मल असतं. १ नोव्हेंबरला अर्धं इंटरनेट एक व्रत घेतं.
ग्रुप चॅटमध्ये नियम ठरतात. कोणीतरी “Day 1” ची पोस्ट टाकतो. कोणीतरी “डिजिटल डिटॉक्स” जाहीर करून दुपारपर्यंत तीन डेटिंग ॲप्स डिलीट करतो. दुसऱ्या आठवड्यापर्यंत जिम नेहमीपेक्षा भरलेली असते, आणि प्रत्येकाकडे “फोकस” वर एक भाषण तयार असतं.
नो नट नोव्हेंबरमध्ये तुमचं स्वागत आहे.
हे नक्की आहे तरी काय?
नो नट नोव्हेंबर (जाणकार लोक याला फक्त NNN म्हणतात) हे एक साधं चॅलेंज आहे: नोव्हेंबरचे पूर्ण ३० दिवस, कसं सांगू… “शेवटपर्यंत” जायचं नाही. एकट्याने नाही, कोणासोबतही नाही.
बस, एवढंच. ना कोणतं ॲप, ना सर्टिफिकेट, ना बक्षीस. फक्त स्वतःचा प्रामाणिकपणा, एक ग्रुप चॅट जे तुम्हाला विसरू देत नाही, आणि ३० खूप मोठे दिवस.
हे आलं कुठून?
नाव नवीन आहे. कल्पना मात्र खूप जुनी आहे.
नाव: २०११, इंटरनेट
“No Nut November” हे नाव पहिल्यांदा ३ नोव्हेंबर २०११ ला Urban Dictionary वर दिसलं. ती एक गंमत होती, आणि काही वर्षं ती छोटीशीच गंमत राहिली.
मग १ नोव्हेंबर २०१७ ला एक ट्वीट (“Not even a day into No Nut November…”) सगळीकडे फिरलं, आणि गंमतीचा वार्षिक सोहळा झाला. तेव्हापासून दर नोव्हेंबरला हे memes पहिल्या थंडीसारखे परत येतात: वेळेवर, सगळीकडे, आणि दुर्लक्ष करता न येणारे.
चुलत भाऊ: NoFap, तोही २०११ चा
जून २०११ मध्ये Reddit वर NoFap नावाचा एक फोरम सुरू झाला. त्याच्या संस्थापकाने एका अभ्यासाबद्दल वाचलं होतं: एक आठवडा संयम ठेवला तर टेस्टोस्टेरॉन वाढतो म्हणे (त्या अभ्यासाचं पुढे काय झालं, ते खाली सांगतो). NoFap जास्त गंभीर आहे आणि वर्षभर चालतो. NNN म्हणजे त्याचा memes वाला, गोंगाट करणारा चुलत भाऊ, जो फक्त नोव्हेंबरमध्ये भेटायला येतो.
त्याहून खूप जुनं: संयम ही एक साधना
संयमातून शक्ती मिळते ही कल्पना हजारो वर्षं जुनी आहे. आणि या परंपरांमध्ये ती गंमत नाही.
- ब्रह्मचर्य. वैदिक परंपरेत ब्रह्मचर्य हा आयुष्याचा पहिला आश्रम: विद्यार्थीदशा. शिक्षणावर लक्ष राहावं म्हणून विद्यार्थी संयमी, शिस्तबद्ध आयुष्य जगायचा. हा शब्द फक्त “लग्न न करणं” एवढ्यापुरता नाही. त्याचा अर्थ आहे: योग्य मार्गावर ठेवणारं आचरण.
- ताओ परंपरा. चीनमधल्या ताओ विचारात जिंग (jing) म्हणजे शरीरातलं एक मूलतत्त्व. आरोग्य आणि दीर्घायुष्यासाठी ते जपावं, असा सल्ला काही ताओ गुरू देत.
दोन वेगळ्या संस्कृती, एकच विचार: जे राखून ठेवता, ते तुमच्याकडेच राहतं.
विचित्र प्रकरण: बिस्किट आणि कॉर्नफ्लेक्स
आता तो भाग, ज्यावर पहिल्यांदा कोणीच विश्वास ठेवत नाही.
१८३० च्या दशकात अमेरिकेत सिल्व्हेस्टर ग्रॅहम नावाचा एक प्रचारक आणि आहार सुधारक आरोग्यावर व्याख्यानं द्यायचा. त्याचा सिद्धांत असा: तिखट, मसालेदार, जड जेवण माणसाला अस्वस्थ करतं आणि इच्छा वाढवतं. उपाय? साधं, अळणी जेवण. त्यातूनच एक साधं, बिनसाखरेचं, जाड गव्हाच्या पिठाचं बिस्किट तयार झालं. आज ते “ग्रॅहम क्रॅकर” म्हणून ओळखलं जातं. (आजचं गोड ग्रॅहम क्रॅकर पाहून तो नक्कीच नाराज झाला असता.)
चाळीस वर्षांनी डॉ. जॉन हार्वे केलॉग यांनी हा विचार पुढे नेला. १८७७ मध्ये त्यांनी Plain Facts for Old and Young नावाचं पुस्तक लिहिलं. त्यात त्यांनी “स्वतःच्या सुखाची” ३९ “लक्षणं” दिली, आणि उपाय सांगितला: पुन्हा तेच, साधं जेवण. १८९० च्या दशकात त्यांनी आणि त्यांचा भाऊ विल यांनी फ्लेक्स बनवायची पद्धत शोधली. विलने मक्याच्या फ्लेक्सचा व्यवसाय केला: केलॉग्स कॉर्नफ्लेक्स.
कॉर्नफ्लेक्सवर अन्याय नको: बहुतेक इतिहासकार सांगतात की कॉर्नफ्लेक्स मुख्यतः पचनासाठी बनले होते, इच्छा कमी करण्यासाठी नाही. पण त्यामागच्या माणसाला मात्र खरंच वाटायचं, की अळणी नाश्त्याने तरुण मुलं शांत राहतील.
म्हणून पुढच्या वेळी ग्रुप चॅटमध्ये कोणी “Day 12” लिहिलं, तर त्याला एक वाटी कॉर्नफ्लेक्स पाठवा. त्याला जोक कळणार नाही. तुम्हाला कळेल.
इंटरनेटने याचा खेळ केला
माझ्या फोनवरून नोव्हेंबर साधारण असा दिसतो:
- ग्रुप चॅटमधल्या पैजा. नियम ठरतात, अटी लिहिल्या जातात, पैसे लावले जातात. आणि कोणीच कोणावर विश्वास ठेवत नाही.
- दिवस मोजणाऱ्या पोस्ट्स. “Day 1: सोपं आहे.” “Day 9: माझा फोकस आता बुद्धिबळाच्या ग्रँडमास्टरसारखा आहे.” “Day 17: कृपया दुसऱ्या कोणत्याही विषयावर बोला.”
- डेटिंग ॲप्सना सुट्टी. हा माझा आवडता भाग. दरवर्षीचा जोक असा, की १ नोव्हेंबरला Tinder, Hinge आणि Grindr वरचे अर्धे लोक गायब होतात. कोणी लॉग आउट करतं, कोणी नोटिफिकेशन्स बंद करतं, कोणी “फोकससाठी” ॲप्सच डिलीट करतं. याचे खरे आकडे माझ्याकडे नाहीत, आणि मी ते बनवणारही नाही. पण “डिसेंबरमध्ये भेटू” असे इतके मेसेज मी पाहिलेत, की हा meme पूर्ण खोटा नाही एवढं नक्की.
- जिम आणि फोकसच्या गप्पा. अचानक सगळे “lock in” झालेले असतात. नवे पर्सनल रेकॉर्ड्स, पहाटे उठणं, थंड पाण्याने अंघोळ, आणि “एनर्जी” वर मोठमोठी भाषणं.
ज्यांना हे सगळं फालतू वाटतं, त्यांच्यासाठी एक उलटं चॅलेंजही आहे: Nonstop Nut November. त्याचे नियम तुम्ही स्वतः शोधा.
नोव्हेंबरचं दुसरं चॅलेंज: Movember
पुरुषांसाठी नोव्हेंबरमधलं हे एकमेव चॅलेंज नाही. २००३ मध्ये ऑस्ट्रेलियातल्या मेलबर्नमध्ये काही मित्रांनी गप्पांमध्ये ठरवलं, की मिशीची फॅशन परत आणायची. त्या वर्षी तीस जणांनी मिशी वाढवली. २००४ पासून त्यांनी याचा वापर प्रोस्टेट कॅन्सर आणि पुरुषांच्या आरोग्यासाठी निधी गोळा करायला केला. आज Movember ही जगभर काम करणारी संस्था आहे.
खरं सांगायचं तर, ज्या चॅलेंजचा फायदा नक्की आहे असं चॅलेंज हवं असेल, तर मिशी वाढवा आणि देणगी द्या. दोन्ही एकत्र करता येतं. निवड करायलाच हवी, असं कोणी सांगितलेलं नाही.
विज्ञान काय सांगतं?
इथे memes आणि वस्तुस्थिती यांचे रस्ते वेगळे होतात.
तो प्रसिद्ध टेस्टोस्टेरॉनचा अभ्यास. NoFap ज्या अभ्यासावरून सुरू झालं, तो २००३ मध्ये चीनमध्ये जियांग आणि सहकाऱ्यांनी प्रसिद्ध केला. २८ पुरुषांमध्ये संयमाच्या सातव्या दिवशी टेस्टोस्टेरॉन नेहमीपेक्षा साधारण १४५ टक्के झाला. त्यानंतर संयम चालू ठेवला तरी तो पुन्हा नेहमीसारखा झाला. अभ्यास छोटा होता, इतर संशोधकांना तोच निकाल परत मिळाला नाही, आणि २०२१ मध्ये जर्नलने तो पेपर मागे घेतला. म्हणजे “सातव्या दिवशीची सुपरपॉवर” म्हणजे जास्तीत जास्त एका छोट्या अभ्यासाचा एक आठवडा.
डॉक्टर काय म्हणतात. NNN बद्दल बोललेले युरोलॉजिस्ट एका गोष्टीवर सहमत आहेत: महिनाभर संयम ठेवल्याने टेस्टोस्टेरॉन बदलतो, किंवा memes मध्ये सांगितलेले फायदे मिळतात, याचा ठोस पुरावा नाही. आणि याने काही नुकसान होतं, याचाही ठोस पुरावा नाही. बहुतेक निरोगी लोकांच्या शरीराला याने फारसा फरक पडत नाही.
आणि ट्विस्ट. हार्वर्डच्या एका मोठ्या अभ्यासात साधारण ३२,००० पुरुषांचा अनेक वर्षं मागोवा घेतला. त्यात असं दिसलं, की ज्यांचं “शेवटपर्यंत जाणं” जास्त वेळा होतं, त्यांच्यात प्रोस्टेट कॅन्सरचा धोका कमी होता. हा संबंध आहे, कारण नाही. पण गंमत अशी, की आरोग्याचा सगळ्यात मजबूत डेटा चॅलेंजच्या उलट दिशेला बोट दाखवतो.
माझा प्रामाणिक सारांश: NNN ने सुपरपॉवर मिळत नाही. नुकसानही होत नाही. पण जुन्या परंपरा ज्या गोष्टीबद्दल बोलायच्या, ती मात्र मिळू शकते: स्वतःलाच “नाही” म्हणायचा सराव.
माझं मत
हो, मी हे केलंय. दोन वर्षांपूर्वी, २०२४ मध्ये, मी ते पूर्ण केलं. आणि यावर्षी पुन्हा दुसरी फेरी.
सुरुवातीला मलाही ही गंमतच वाटली होती. दुसऱ्या आठवड्यापर्यंत तसं वाटेनासं झालं. हे अवघड जातं ते शरीरामुळे नाही. सवयीमुळे: मध्यरात्रीचा फोन, स्क्रोल, “फक्त एकदाच”. NNN खरंतर एका गोष्टीसाठीची इच्छाशक्ती तपासत नाही. आपल्याला आपल्याच सवयी दिसतात का, हे तपासतं.
माझ्यासाठी ही खरी शिस्त होती, आणि त्यात कोणताही चमत्कार नव्हता. मला सुपरपॉवर मिळाली नाही. मिळाला तो ३० दिवसांचा पुरावा: मी स्वतःसाठी एक नियम बनवू शकतो आणि तो पाळू शकतो, कोणी बघत नसताना सुद्धा, आणि ग्रुप चॅट माझ्याविरुद्ध पैज लावत असताना सुद्धा.
आणि म्हणूनच, कोणत्याही टेस्टोस्टेरॉनच्या आकड्यापेक्षा, मला वाटतं हे एकदा करून बघण्यासारखं आहे. memes साठी नाही. स्वतःला दिलेलं वचन ३० दिवस पाळण्यासाठी.
१ नोव्हेंबरच्या आधी
- याला खेळ समजा, परीक्षा नाही. सहाव्या दिवशी हरलात तरी काही बिघडत नाही. हसा, आणि पुढच्या वर्षी परत प्रयत्न करा.
- एक कारण निवडा. फोकस, झोप, मध्यरात्रीचं स्क्रोलिंग कमी करणं: “इंटरनेटने सांगितलं” यापेक्षा काहीही चांगलं.
- वेळ वापरा. जास्त जिम, जास्त झोप, किंवा साइड प्रोजेक्टवर जास्त काम: कसंही बघितलं तरी फायदाच.
- मिशी वाढवा. Movember ला देणगी द्या. काहीतरी उपयोगी केल्याचं समाधान मिळवा.
डिसेंबरमध्ये भेटू. तुमचा स्ट्रीक टिकू दे, आणि तुमचं ग्रुप चॅटही.
संदर्भ
- Know Your Meme: No Nut November
- Wikipedia: No Nut November
- Wikipedia: NoFap
- Wikipedia: Brahmacharya
- Wikipedia: Taoist practices and jing
- Wikipedia: Sylvester Graham
- Mental Floss: corn flakes and Plain Facts for Old and Young
- The Daily Meal: the origins of corn flakes
- Wikipedia: Movember
- Jiang et al., 2003: the testosterone study (retracted in 2021)
- Snopes: does abstinence raise testosterone?
- Inverse: what urologists say about No Nut November
- Rider et al., 2016, European Urology: ejaculation frequency and prostate cancer
